In 2024 heeft het Europees parlement nieuwe regelgeving voor ecodesign aangenomen. Deze Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR) bepaalt dat vrijwel alle productgroepen zowel energiezuiniger als meer circulair ontworpen moeten worden. Daarover moeten fabrikanten duidelijke informatie verschaffen. De ESPR moet ertoe leiden dat duurzame producten dé norm gaan worden in de Europese Unie. 

De ESPR vervangt en bouwt voort op de Ecodesign Directive uit 2009 (Directive 2009/125/EC). Deze richtlijn was vooral bedoeld om de energie-efficiëntie van elektrische en elektronische apparaten te bevorderen. ESPR gaat echter gelden voor bijna iedere productgroep. Bovendien komen er minimumeisen voor circulariteit, waaronder de levensduur, repareerbaarheid en recyclebaarheid. 

Prestatie- en informatievereisten

De ESPR introduceert twee typen vereisten: ‘prestatie’ en ‘informatie’ eisen. De prestatie-eisen zijn bedoeld om de milieuprestatie van producten te verbeteren. De eisen aan de informatievoorziening moeten transparantie daarover garanderen, onder meer door de invoering van een digitaal productpaspoort (DPP). Slechts enkele productgroepen zoals voedsel, medicijnen en motorvoertuigen worden hiervan vrijgesteld.  

De prestatie-eisen worden bepaald op basis van relevante productparameters zoals:  

• De levensduur en betrouwbaarheid van het product  
• Het gemak van reparatie en onderhoud  
• Het gemak van hergebruik, refurbishment, remanufacturing en recycling 
• Het verbruik van energie, water en andere hulpbronnen  
• Het gebruik van gerecyclede materialen  
• De koolstof-, milieu- en materiaalvoetafdruk van het product  

De informatie-eisen stellen voorwaarden aan de beschikbare informatie in het productpaspoort, de aanwezigheid van zorgwekkende stoffen en de prestatie van het product op de genoemde productparameters.  

Wat zijn de volgende stappen?

De komende jaren worden er per productsoort specifieke ecodesign-eisen vastgesteld in zogenoemde gedelegeerde handelingen. In het eerste ‘ESPR working plan’ voor de periode 2025-2030 geeft de Europese Commissie hiervoor prioriteit aan vier eindproducten, twee halffabricaten en twee ‘horizontale’ vereisten (dit zijn overkoepelende eisen die voor meerdere, vergelijkbare soorten producten zullen gelden). 

Eindproducten 

• Textiel (2027) 
• Meubels (2028) 
• Banden (2027) 
• Matrassen (2029) 

Halffabricaten 

• IJzer en staal (2026) 
• Aluminium (2027) 

Horizontale vereisten 

• Repareerbaarheidsscores voor meerdere productgroepen (2027) 
• Eisen voor het gebruik van recyclaat en de recycleerbaarheid van elektrische en elektronische apparaten (2029) 

Daarnaast gaan elektrische en elektronische apparaten die nu al onder de Ecodesign Directive vallen over in de ESPR. Voor een aantal van deze producten, zoals vaatwassers en koelkasten, moet het verbeterpotentieel nog worden onderzocht. Deze worden daarom opgenomen in het ESPR working plan. Verder wordt er onderzoek gedaan naar het verbeterpotentieel voor schoenen (gereed eind 2027) en chemicaliën. 

In 2028 zal de Europese Commissie een tussentijdse beoordeling uitvoeren. Mogelijk worden dan aanvullende productgroepen aangekondigd. 

Hoe kunt u zich voorbereiden op de ESPR?

Bedrijven kunnen zich voorbereiden door zowel gegevens over de in  Annex 1 van de ESPR  genoemde productparameters vast te leggen als de onderliggende ontwerpkeuzes goed te beargumenteren en te documenteren. Door een hotspotanalyse uit te voeren ontdekt u kansen om de milieuprestatie van uw product te verbeteren. 

Ook voor het digitaal product paspoort (DPP) loont het om vroegtijdig te beginnen met het verzamelen van relevante productdata. Door alvast te onderzoeken hoe interne processen hierop kunnen worden ingericht en tijdig te overleggen met ketenpartners bent u in staat om de op termijn benodigde gegevens snel en nauwkeurig te verzamelen. 

Hoe kunnen wij u ondersteunen?

Onze circulaire economie experts hebben als industrieel ontwerpers jarenlange ervaring met ecodesign. Wij kunnen u helpen met het maken van praktische en strategische keuzes om te voldoen aan de ecodesignvereisten, zoals levensduurverlenging, hergebruik, reparatie, design for recycling en het toepassen van gerecyclede materialen. Ook kunnen we u helpen uw organisatie voor te bereiden op het verzamelen van gegevens voor het digitaal productpaspoort. 

We kunnen inzicht verschaffen in de milieu-impact van uw product door een levenscyclusanalyse uit te voeren en op basis van een hotspotanalyse kunnen we helpen om de milieuprestatie van uw ontwerp te verbeteren. Daarnaast voeren we circulariteitsscans uit: hoe circulair bent u al en waar liggen de kansen om die te verbeteren? We ontwikkelen ecodesign tools voor uw ontwerpers. Tevens kunnen we uw prestaties monitoren en evalueren.  

Benieuwd? Neem voor meer informatie contact op met Jos Vlugter.